Monday, July 11, 2011

गुणस्तर शिक्षाको स्वर्ण महोत्सव मनाउँदै खुम्जुङ स्कूल

 गुणस्तर शिक्षाको स्वर्ण महोत्सव 
मनाउँदै खुम्जुङ स्कूल

राजन कठेत
खुम्जुङ (सोलुखुम्बु), जेठ १६
खुम्जुङ मा.वि. स्वर्ण महोत्सव समुद्घाटन कार्यक्रम साथै पृष्ठभूमिमा खुम्जुङ गाउँ र देवता मानिने खुम्बिला हिमाल
सोलुखुम्बु जिल्लाको उत्तरी खुम्बु भेगका बालबालिकाहरूको शिक्षादिक्षामा टेवा पुर्याउँदै आएको खुम्जुङ माध्यमिक विद्यालयले आफ्नो स्थापनाको ५०औँ वर्ष पार गरेको उपलक्ष्यमा यही जेठ १२ देखि १५ गतेसम्म स्वर्ण महोत्सव मनाएको छ । भूतपूर्व शिक्षक, र विद्यार्थी तथा देश विदेशका दाताहरू समेत उपस्थित रहेको उक्त महोत्सवमा गीत- सङ्गीतका साथसाथै विभिन्न साँस्कृतिक तथा खेलकुदका कार्यक्रमहरू समेत आयोजना गरिएको थियो । 

भलिबल खेलका लागि तयार हुँदै खेलाडीहरू, पृष्ठभूमिमा खुम्बिला हिमाल
          समुद्रको सतहबाट तीन हजार सात सय नब्बे मिटरको उचाइमा अवस्थित यो विद्यालय सर एडमन्ड हिलारीको सहयोगमा वि.. २०१८ अर्थात सन् १९६१ मा स्थापना भएको थियो । सन् १९५३ मा सगरमाथाको पहिलो पटक विश्व किर्तिमानी आरोहण गरेर विश्वप्रख्यात भएका सर एडमन्ड हिल्लारीले खुम्बु क्षेत्रका वासिन्दाहरूलाई सहयोगको प्रस्ताव राख्दा सम्पूर्ण अभिभावकहरूले आफ्ना बालबच्चाहरू आँखा भएर पनि शिक्षाको अभावले गर्दा अन्धा नै भएका र त्यसैकारण एउटा विद्यालय निर्माण गरिदिनका लागि आग्रह गरेका थिए ।  

फोटोग्राफर र चित्रकारहरूले सबैभन्दा बढि रूचाउने र विश्वको सबैभन्दा सुन्दर मानिने  हिमाल "आमाडब्लम"
राष्ट्रमा शिक्षित जनशक्ति न्युन रहेको उक्त समयमा दार्जिलिङबाट शिक्षकहरू झिकाइ सानो एक कोठे भवनबाट अध्यापन सुरु गरेको यस विद्यालय अहिले राष्ट्रकै नमुना विद्यालयको रुपमा विकसित भइसकेको छ । अहिले यो विद्यालयसँग मौसम अनुकुल इन्सुलेटेड कक्षाकोठाहरू, कम्प्युटर प्रयोगशाला, भुगोल प्रयोगशाला, पुस्तकालय, सभाकक्ष, शिक्षक र विद्यार्थीका लागि होस्टेल, क्यानटिन गरी करिब बीसवटा सानाठूला भवनहरू छन् ।  

Animation: Students of Khumjung School by rajankathet


                सहरी क्षेत्रका निजी विद्यालयका विद्यार्थीसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने शिक्षा प्रदान गरिरहेको यो विद्यालयबाट शिक्षा हासिल गरेका विद्यार्थीहरू देशविदेशका विभिन्न संघसंस्था र व्यवसायमा आबद्ध रही गरिमामय पदहरूमा आसिन छन् भने यहीँबाट शिक्षा आरम्भ गरेका नावाङ् कर्साङ शेर्पाले विश्वचर्चित क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयबाट स्नातक डिग्री समेत हासिल गरिसकेका छन् ।  

पिलाटस ट्वीन अटरबाट देखिएको 'नाम्चे बजार'को दृश्य
सुरुवात कालदेखि नै सर एडमन्ड हिलारीद्वारा स्थापित 'दि हिमालयन ट्रस्ट फाउन्डेसन' को सहयोगमा सञ्चालन हुँदै आएको यो विद्यालयलाई सन् १९७४ मा तत्कालिन श्री ५ को सरकारले सरकारी विद्यालयको मान्यता दिएको थियो । हिमाली भेगमा शिक्षास्रोतको उत्कृष्ट र बलियो संस्थाको रूपमा ५० वर्ष अघिदेखि अग्रसर यस विद्यालयले अँग्रेजी माध्यमको शिक्षालाई मात्र विशिष्ट शिक्षा प्रणाली मान्ने परम्परावादी सोचलाई गलत साबित गरिदिएको छ ।

video
यो समाचार भिडियोमा पनि हेर्न सकिन्छ

(This news article has been done for the fulfillment of MEDS 405) 
July 12, 2011

8th Semester, BMS 2007, KU
............. 

Saturday, July 9, 2011

‘कर्नाली ब्लुज’- सरलतामा मीठास

नेपालका चुने-गनिएका पत्रिका, मैले चिनेका साथीभाइ, बुद्धिजिवी र अन्य पाठकका माझ बुद्धिसागरको प्रथम उपन्यास 'कर्नाली ब्लुज'को अत्यधिक चर्चा भएको थियो । एकजना साथीले त 'कर्नाली ब्लुज' ले मारि नै दिन्छ समेत भन्न भ्यायो । चलचित्र क्षेत्रमा सङ्घर्षरत एकजना दाईले यो पुस्तक फिल्मका लागि बलियो स्क्रिप्ट बनेको कुरा बताए । म अन्योलमा थिएँ यो बढाइचढाइको प्रसिद्धि हो या त उपन्यास नै यत्तिको सबल छ । फेरी मलाई पुस्तक पढ्न कहिल्यै हतार भएन । राम्रो कृति छ भने यो जुनै कालमा पढेपनि बेस्वादिलो नहोला भन्ने विचार पैदा भइसकेको थियो ।

उपन्यासले रापिलो प्रसिद्धिबाट गुज्रेको करिब ६ महिनापछि मैले एउटा साथीलाई यो पुस्तक पढ्न दिनको लागि अनुरोध गरेँ । पुस्तकको मूल्य कसैले रू.३५०/- भनेर बताइसकेको थियो । कोठामा एक चाङ उपन्यासले आफ्नो पालो कुरिरहेको बेलामा मलाई यो पुस्तक किनेर चाङमा थप्न जाँगर चलेन । आँट पनि आएन । आखिर साथीबाट नै उधारो लिनुपर्यो । अन्तत: बसबाट धुलिखेल धाउँदा-फर्किँदा, चियापसलहरूमा बस्दा, कतै कसैलाई कुर्नुपर्दा, कोठामा बस्दा मेरो हातमा पनि 'कर्नाली ब्लुज' देखिन थाल्यो जुन काम मेरा निकट साथीहरूले उहिल्यै गरिसकेका थिए । 

यो पुस्तकमा कैयौँ पाठकहरूले आफ्नै कथा देखे होलान् । आफ्नै बा, बुवा, पापा र ड्याडीलाई आफूले देखे र भोगेसम्मका दु:ख र उतारचढावहरूसँग गाँसेहोलान् । कसैले दाउराको भारी बिसाएर निधारमा नाम्लोले पारेको गहिरो खोपिल्टोबाट पसिना उघ्घाइरहेक बाको पीडा आत्मसात गरे होलान्, कसैले टाढाको कार्यालयबाट लखतरान भएर घर फर्किरहेका बुवाको उकालोको स्याँ स्याँ सम्झेहोलान् त कसैले कारबाट ब्याग र खेलौना झिक्दै व्यवसाय खस्केर आम्दानी कम भएको कुरा चिट्चिट् पसिना काढ्दै मम्मीलाई सुनाइरहेका ड्याडीलाई झल्झली याद गरेहोलान् । 'कर्नाली ब्लुज'को पठनका क्रममा आ-आफ्ना बाहरू आ-आफ्नै परिस्थिति र दु:खकष्टलाई उजागर गर्दै फेरी प्रस्तुत भए होलान् । मैले पनि दशैँताका चारदिने बाटो काट्दै ठूलो झोला भिरेर घर फर्किने आफ्ना शिक्षक बुवालाई दिमागमा नचाइरहेँ ।   

बुद्धिसागरले आफ्ना बाको जीर्ण हुँदै गइरहेको जीवनको एउटा झ्यालबाट चिहाएको बाको र आफ्नो बितेका दिनका सङ्घर्ष मेरो दिमागमा सदृश प्रस्तुत भइरहे । घटनाहरूका बुनिएका खुलस्त नालीवेलीले गर्दा मेरो मगजमा बृषबहादुरलाई उछिनेर बुद्धिसागर नै हावी भैरहे । कल्पनाको भरमा मात्रै त्यो बेलिविस्तार सम्भव छैन भन्ने कुराले न्याकिरह्यो । आखिर बुद्धिसागरलाई बृषबहादुर उपनाम दिएर पठन अगाडि बढाएपछि मेरो मानसिक वातावरण अलिक सहज भयो । पठन यसकारण पनि रोचक बन्यो कि म हुर्केको गाउँ मटारेजस्तै थियो । बृषबहादुरको सुद्धि झन्-झन् चञ्चल भइरहेको क्षणको कटासे मेरो दिक्तेल बजारको बसाइजस्तै थियो । फरक यतिमात्र हो विद्यालयको परिक्षाहरूमा उत्तिर्ण हुन मैले हातको कापेमा चिट च्याप्नुपरेन । हाँसका ठाउँमा काँक्राहरू चोरेर बिगार गरेपनि चौकीसम्मको यात्रा चाहिँ तय गर्नुपरेन । उमेरको संवेग अनुसार मेरा इच्छाहरू पनि त्यसरी नै बढिरहेका थिए । कालो लेदरको ज्याकेटमा त्यति चाख नभएपनि वाल्कमेनले मेरो घिघिडो धेरै नै बढाएको थियो । अनि, त्यसरी नै म वर्षदिने दशैँ मनाएर काठमाडौँ फर्किन बाटो लाग्ने बेला गला अवरुद्ध गरेर आँसु चुहाउँदै ममी र हजुरआमाका गोडामा निहुरिन्थेँ । मलाई बुद्धिसागरको मसीका माध्यमबाट आफ्नै बितेको जीवनलाई एउटा फरक धारबाट पढेजस्तै अनुभव भयो ।   

एउटा साथी आफ्नो सुरक्षित रुपमा मोटरसाइकल कुदाउने बानीलाई अत्यधिक जोस, हँकाइ, दूर्घटना र अनुभवपछि प्राप्त सफलता भनेर बताउने गर्थ्यो । कर्नाली ब्लुज पढ्दा मलाई यस्तै सहजता र सरलता अनुभव भयो । यो सरलता बुद्धिसागरले पठन, लेखन र वैचारिकताको लामो मिहिनेतपछि हासिल गरेको हुनुपर्छ । नेपाली लेखहरू पढ्दा मलाई नेपाली लेखकहरू अत्यन्तै पूर्वाग्रही भएको महसुस हुन्छ । त्यहाँ उनीहरूको अहंपना सदृश झुन्डिएको अनुभूति हुन्छ । एक असफल आख्यानको आरम्भ लेख्न ध्रुवचन्द्र गौतम त्यसै बाध्य भएनन् होला । नेपाली लेखकहरू लेख लेखिरहेका हुन् या ती शब्दहरूमा आफ्नो शिक्षा र सर्टिफिकेटको प्रमाणपत्र झुन्ड्याइरहेका हुन् छुट्ट्याउन धुम्धुम्ती पर्छ । क्लिष्टताप्रतिको उनीहरूको प्रेमले गर्दा म कतिपय लेखहरूको एक अनुच्छेद तुर्न पनि असमर्थ हुन्छु ।

शब्दको सरलताले गर्दा नै मैले कर्नाली ब्लुजमा रम्न सकेँ । शब्द-शब्दमा खित्का छोड्न र चुहिन सकेँ । मैले सुरुमा कवि भनेर चिनेको बुद्धिसागरका घुमाउरा शब्दका जङ्गलमा बाटो समात्न कोतरिनु परेन । म त केबल बुद्धिसागरलाई पढिरहेको थिएँ जो बालखामा बढो चकचके र बदमास थियो; जहिले पनि बिठ्याईँ गरिरहन्थ्यो; जसको बाबुले बढो कष्ट गरेर घर थामिरहेका थिए; छोराको कुनै सपनालाई पनि तुहिन दिएका थिएनन्; र, आसपास दु:ख सधैँ उकालो बढ्दो थियो; तर कर्नाली सधैँ दख्खिन बग्दो थियो ।        
  

कर्नाली ब्लुज सरल भाषा र उत्कृष्ट अभिव्यक्तिमा वर्णित सङ्घर्षपूर्ण जीवनको निचोड हो । नेपाली व्याकरण र बुद्धिजिवीहरूको भाषालाई किताबमा नै छोडेर बोलिचालिको सरल भाषालाई प्राथमिकता दिनु नै यो उपन्यासको सबल पक्ष हो । अरू नेपाली लेखकहरूले अब जटिल भाषामा तुकहीन र अस्पष्ट विषयवस्तु केलाएर बस्नुभन्दा सरल भाषामा सानोतिनो ब्रह्माण्ड बताउन प्रयास गरे मजस्ता पाठकको हित होला । अब भने बल्ल मलाई यो उपन्यास किनेर आफ्नो मिनि-लाइब्रेरीमा राख्ने जाँगर चलेको छ । अब मेरो सानो पुस्तकको र्र्याकमा भूपि शेरचनका कविता, शङ्कर लामिछानेका निबन्ध र विपिका आख्यानहरूछेउ बुद्धिसागरको कर्नाली ब्लुज एउटा बलियो स्थान ओगटेर बस्नेछ ।  
 .........
 राजन कठेत
 जुन २३, २०११
 काठमाडौँ

Monday, July 4, 2011

Must watch 'Delhi Belly'

The large poster of 'Double Dhamal' was being replaced by that of 'Delhi Belly' at QFX Jay Nepal as I was waiting for my friends, with booked tickets already boarded into my pocket. Amir Khan's involvement in movies- be it as an artist or a mere member of production crew, is always a luring substance for audiences. He has again come up with a compelling work under Amir Khan's productions- 'Delhi Belly.'

If I'm to remember recent Bollywood flicks that laid on Forever Diamond for the chief turning points then the movies like Phir Hera Pheri, Golmal and others that I couldn't point out suddenly come into my memory. Recent Bollywood comedies are most of the times centered into the characters running after money, drugs, arms and diamond. Amir Khan's much talked Delhi Belly is another flick based on the run for diamond, but it surely is a brilliant interruption to cheap Bollywood manufactures.

Tashi Malhotra (Imran Khan), the lead person of the film, has best averted from his previous lover-boy character. He has managed well to reflect both punk and shabby personality at the same time. His other two roommates Nitin (Kunaal Roy Kapur) and Arup (Vir Das) have combined well to form a perfect crooked trio. These trio protagonists form a very compact gang which do several innocent, smart and at the same time stupid and crooked stuffs.

These three room partners are living a stinking life despite having resources and ability to live a good and well managed life. They accidently come in bad terms with a team of gangstars longing for some missed pieces of diamonds. There's nothing new and exceptional things in the plot except some nudity and explicit languages which the makers have put in openly.

There is no Katrina like drug or Akshya like joker for an unnecessary hook, but a class combination of acts and dialogues. There are many substances, which cannot be viewed with our family/ relatives aside, but it is a refreshing and laugh-to-abdomen-crack package otherwise watched with friends or a partner.

Music is necessarily loud at some points but no pointless dances and songs. Amir Khan's disco dancer performance at the end is also worth watching. Cinematography has best omitted exaggerated colors and clichés of Bollywood, which is heroic, filmy and well managed or an over-ruined lifestyle. It has captured best textures of ruined and corrupted lifestyles, unharmonious relations and unplanned infrastructures of Indian cities.

Abhinay Deo has proved himself after his debutant and super-flop 'Game.' He exemplifies that movie is not about the story and conclusion, but how the ideas are portrayed logically in the audio-visual form. Other below the margin comedy filmmakers will surely be inspired to produce class comedies in coming days. Delhi Belly is a very good entertainer.  

  Rajan Kathet
1st July 2011
Kapan, Kathmandu 
Film Laws Please!!!
यो फोटो सेन्सर बोर्डलाई समर्पित
In the midst of these political hassles, we can expect almost no good things from the government controlled institutions. At the time when political gangstars and mafias are being protected by the political parties, citizens not linked to any political powers have no option but to stay silent to every happening.

Restriction of screening of much talked ‘Delhi Belly’ of Amir Khan Productions was another ridiculous act by the Government based Censor Board. Since there is no clear film law in the nation, politically appointed members of the Board are doing anything they like. Their background is another and they have been appointed to judge what a good film is and what is not. The restriction to recent ‘Buds Film Fiesta 2010’ is followed by the sudden and stupid barring of ‘Delhi Belly.’ 

Lack of film laws is what encouraging these uneducated fellows in the moving chairs to act on their own authority and supremacy. The current trend is that films are graded not censored. One of several reasons behind the restriction of ‘Delhi Belly’ can be that the crowd was overflowing only to watch this film in the major cities of Nepal and other Nepali producers were just counting to find an excuse so that their below margin films could breathe at least.  The other reasons can be that the Board members want to prove their supremacy as long as their party remains in the government.

Modernization does not only mean to lead a Western like lifestyle but to upgrade to the good practices others have applied in their lives. So, my sincere request to our fellas is that they should try to acquire some knowledge on how a good world is moving. Although there are minimal chances of constitution drafting within the remaining two months, we can at least expect, if drafted to shock of all, it will come up with clear laws on films and film festivals too.

July 4, 2011
Alpaviraam